Môi trường

Ô nhiễm đất trong sản xuất nông nghiệp: Vấn đề đáng quan tâm

Những năm gần đây, việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng phân bón không đúng cách, vứt rác thải bừa bãi, nước thải từ chăn nuôi… khiến đất nông nghiệp bị ô nhiễm không chỉ làm giảm năng suất, chất lượng nông sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Vĩnh Phúc nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, có sông Hồng, sông Lô, sông Đáy và sông Cà Lồ chảy qua cung cấp một lượng lớn phù sa bồi đắp cùng với địa hình bao gồm cả 3 vùng đặc trưng là: Đồng bằng, gò đồi, núi thấp và trung bình nên tài nguyên đất thuộc vào loại tốt của cả nước. Trong tổng số hơn 1.200 km2 đất tự nhiên thì phần lớn là đất phù sa (chiếm gần 22%) và đất xám (chiếm gần 31%). Những năm qua, nhờ khai thác hiệu quả tài nguyên đất, phát triển sản xuất nông – lâm nghiệp, người dân đã có cuộc sống ấm no, đầy đủ hơn. Thế nhưng những năm gần đây, diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đang dần bị biến đổi cả về thành phần, kết cấu và hàm lượng dinh dưỡng.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó, nguyên nhân đầu tiên là do người dân lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng phân bón không đúng cách. Theo số liệu thống kê của Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật (Sở NN&PTNT), hiện nay, có khoảng hơn 300 loại thuốc bảo vệ thực vật đang lưu thông trên địa bàn. Với hơn 90 nghìn ha đất nông nghiệp, trung bình một năm bà con nông dân sử dụng hơn 80 tấn thuốc bảo vệ thực vật các loại. Do quá trình sử dụng không đúng quy trình, không theo khuyến cáo của các cơ quan chức năng nên một lượng lớn thuốc bảo vệ thực vật đã phát tán và tồn đọng trong môi trường đất, trong đó, có một số loại thuốc chứa nhóm Clo, độc tính cao. Nếu tồn tại nhiều trong đất, các hóa chất này sẽ làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái, hoạt động của vi sinh vật có ích khiến đất đai bị suy kiệt và mất dần khả năng canh tác.

Cùng với đó, việc sử dụng phân bón không đúng kỹ thuật cũng làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đất. Theo các chuyên gia của ngành Nông nghiệp, khả năng hấp thụ phân bón của các loại cây trồng ở Việt Nam nói chung và của tỉnh nói riêng chỉ đạt từ 40 – 45%. Như vậy, bà con cứ bón 100kg phân bón thì cây trồng chỉ hấp thụ được 45 – 50kg. Phần còn lại bị rửa trôi, cây không hấp thụ được chính là một trong những nguyên nhân gây hiện tượng phú dưỡng, ô nhiễm đất. Không chỉ vậy, một số loại phân bón còn tồn dư axit, làm chua đất, tăng độc tố trong đất.

Điều đáng nói nhất hiện nay là nông dân sử dụng tràn lan phân hóa học, không coi trọng các loại phân hữu cơ khiến hệ sinh vật trong đất giảm dần, đất bị chai cứng, kết cấu đất bị phá vỡ, giảm khả năng giữ nước, biến đổi dinh dưỡng, gây thoái hóa đất, giảm năng suất cây trồng. Đơn cử, gia đình bà Lê Thị Hoa, xã Đại Tự (Yên Lạc) có 3 sào đất trồng cà chua. Trước đây, gia đình bà chủ yếu dùng các loại phân bón hóa học. Sau một thời gian canh tác, bà Hoa nhận thấy cà chua rất hay bị sâu bệnh, năng suất giảm rõ rệt. Ban đầu, bà Hoa nghĩ là do thời tiết nhưng đi sâu vào tìm hiểu thì diện tích cà chua thường xuyên bị sâu bệnh, mất mùa tập trung chủ yếu ở những khu vực sử dụng nhiều phân bón hóa học. Kể từ đó, bà Hoa chuyển sang sử dụng phân hữu cơ vi sinh theo hướng dẫn của cán bộ nông nghiệp xã. Nhờ vậy, diện tích cà chua của gia đình bà cho năng suất cao và khá ổn định. Bà Hoa cho biết: “Từ khi sử dụng phân bón hữu cơ, không chỉ năng suất ổn định mà đất khá tơi xốp, việc canh tác dễ dàng hơn, cà chua ít sâu bệnh”.

Không chỉ do lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tình trạng xả nước thải chăn nuôi, chất thải trong hoạt động công nghiệp, vứt rác thải bừa bãi… lâu dần cũng làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đất nông nghiệp.

Theo Trung tâm Kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng đất và Vật tư nông nghiệp, để hạn chế tình trạng thoái hóa, ô nhiễm đất, không còn cách nào khác, bà con nông dân cần tăng cường sử dụng các loại phân bón hữu cơ để cải tạo đất. Việc bổ sung các loại phân bón hữu cơ sẽ làm tăng các loại vi sinh vật có ích trong đất. Các loại vi sinh vật này sẽ tiêu diệt các nấm bệnh, đảm bảo độ phì nhiêu cho đất.

Nhận thức được điều đó, những năm qua, cùng với việc lấy mẫu phân tích 7 chỉ tiêu tại 36 điểm cố định ở 9 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh để kịp thời nắm bắt diễn biến dinh dưỡng của đất và định hướng cách sử dụng đất, phân bón hợp lý cho bà con, Trung tâm Kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng đất và Vật tư nông nghiệp đã xây dựng, nhân rộng các mô hình sử dụng các loại phân bón hữu cơ vi sinh cải tạo đất; tích cực tuyên truyền về tác hại của việc lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đối với đất nông nghiệp.

Tuy nhiên, để giữ sạch môi trường đất, hướng tới nền nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch và phát triển bền vững, theo khuyến cáo của cơ quan chức năng, bà con nông dân cần chủ động tiếp thu những tiến bộ khoa học ky thuật; tự giác nâng cao ý thức, nhận thức trong canh tác; sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc 4 đúng (đúng nồng độ, liều lượng, đúng cách, đúng lúc); không vứt bao bì thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi ra đồng ruộng, kênh mương; tích cực sử dụng các loại phân xanh, phân chuồng ủ hoai mục, phân hữu cơ bổ sung cho đất…

Cổng Thông tin – Giao tiếp Điện tử tỉnh Vĩnh Phúc/Thanh Huyền


Liên quan bài

Nghệ An: Xử lý nghiêm các đối tượng vứt xác lợn ra môi trường

Bạch Kim

Pháp cấm 2 loại thuốc trừ sâu của Mỹ do gây hại cho loài ong

Danh Tình

Khắc phục ô nhiễm môi trường do chăn nuôi

Bạch Kim

Để lại một bình Luận